archive-nl.com » NL » B » BOMMELTJE.NL

Total: 270

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".
  • Windschalen | Bommeltje.nl
    bepalen van de Beaufortwaarde wordt de gemiddelde snelheid over 10 minuten genomen Beaufort wordt dus alleen gebruikt om de gemiddelde kracht aan te geven en niet om de kracht van windstoten uit te drukken kracht benaming KNMI gemiddelde snelheid over 10 minuten km h uitwerking boven land en bij mens uitwerking boven zee 0 stil 0 1 rook stijgt recht of bijna recht omhoog spiegelglad 1 zwak 1 5 windrichting goed af te leiden uit rookpluimen kleine golfjes geschubd oppervlak 2 zwak 6 11 wind voelbaar in gezicht weerhanen tonen nu juiste richting blad ritselt kleine korte golven 3 matig 12 19 opwaaiend stof vlaggen wapperen spinnen lopen niet meer kleine golven breken schuimkopjes 4 matig 20 28 papier waait op haar raakt verward geen last van muggen meer golven iets langer veel schuimkoppen 5 vrij krachtig 29 38 bladeren van bomen ruisen gekuifde golven op meren en kanalen vuilcontainers waaien om matige golven overal schuimkoppen af en toe opwaaiend schuim 6 krachtig 39 49 problemen met paraplu s grotere golven schuimplekken vrij veel opwaaiend schuim 7 hard 50 61 het is lastig tegen de wind in te lopen of te fietsen golven worden hoger beginnende schuimstrepen 8 stormachtig 62 74 twijgen breken van bomen voortbewegen zeer moeilijk matig hoge golven schuimstrepen 9 storm 75 88 schoorsteenkappen en dakpannen waaien weg kinderen waaien om takken breken af alleen zwaluwen en eenden vliegen nog hoge golven rollers zicht wordt slechter door schuimvlagen 10 zware storm 89 102 grote schade aan gebouwen volwassenen waaien om bomen raken ontworteld vogels blijven aan de grond zeer hoge golven zee wordt wit van het schuim overslaande rollers verminderd zicht 11 zeer zware storm 103 117 grote schade aan bossen extreem hoge golven zee geheel bedekt met schuim sterk verminderd zicht 12 orkaan 117 verwoestingen lucht is vol met verwaaid water en schuim zee volkomen wit vrijwel geen zicht meer Wind en waterhozen De laatste jaren worden er met grote regelmaat water en windhozen gesignaleerd boven Nederland Wind en waterhozen zijn vrijwel niet te voorspellen maar wel kunnen ze alleen optreden bij bepaalde weersomstandigheden De verschillen in temperatuur en vochtigheid tussen de lucht aan het aardoppervlak en op grote hoogte in de atmosfeer moeten heel groot zijn Er moet onstabiliteit heersen Bovendien moet op zo n 10 kilometer hoogte een zeer sterke wind staan straalstroom Daaronder moet tussen het aardoppervlak en de straalstroom de wind zowel in snelheid als in windrichting geleidelijk aan met de hoogte veranderen er moet een kleine windschering staan In de vochtige onstabiele lucht ontstaan de enorme buienwolken die hozen kunnen veroorzaken In de nazomer en het najaar ontstaan de meeste buien boven de relatief warme zee of het IJsselmeer Hozen die bij buien boven water optreden en het land niet bereiken worden waterhozen genoemd Hozen kunnen binnen enkele minuten ontstaan en zo ook weer binnen een enkele minuten totaal opgelost zijn Schaal van Fujita De kracht van tornado s wordt geclassificeerd met de zogenoemde Fujita schaal een schaal die loopt van

    Original URL path: http://www.bommeltje.nl/website/weerstation-grave/meteorologie/windschalen/ (2016-04-30)
    Open archived version from archive


  • Woordenboek | Bommeltje.nl
    zeldzaam maar men moet zorgvuldig zoeken De stralen zijn soms bij regenbogen te zien klik hier Wel zeldzaam is wanneer de zonnestralen in cirkels de hele hemel doorkruisen De benaming crepesculair is afkomstig van het latijnse crepesculum wat schemering betekent Echte crepesculaire stralen zijn dus zichtbaar wanneer de zon 4 onder de horizon staat Soms kan zelfs de maan helder genoeg zijn om stralen te vormen Cs klimaat Een gematigd maritiem zeeklimaat met een droge periode in de warmste tijd van het jaar Omdat dit klimaat o a voorkomt in het Middellandse Zeegebied wordt het ook wel een Middellandse Zee of Mediterraan klimaat genoemd De temperatuur van de koudste maand ligt tussen de 3 en 18 gr Celsius en men kent er een zeer droge en hete zomer Cs klimaat Italië is bij de vakantieganger vooral populair geworden vanwege het aantrekkelijke Cs klimaat Dit klimaat komt echter bijna uitsluitend aan de kust voor Cs klimaat maakt deel uit van het door Köppen ontwikkelde klimaatsysteem C staat voor zeeklimaat s Staat voor zomers droog Cs klimaat Gematigd zeeklimaat met een droge periode in de zomer Ook wel Mediterraan of Middellandse zeeklimaat Zie klimaat cumulonimbus Cb Zeer sterk uitgeroeide cumuluswolk waardoor de bovenkant in ijs overgaat Die bovenkant is zichtbaar aan onscherpe draderige vormen of witte vlakken die in cirruswolken doen denken De cumulonimbus komt zo hoog soms hoger dan 15 kilometer dat de wolk met de bovenkant tegen een grenslaag stoot waarboven de lucht warmer wordt Boven die hoogte bolt de wolk niet verder omhoog maar spreiden lucht en wolk zich uit in horizontale richting Zo ontstaat een aambeeld of paddestoelvormige wolk De cumulonimbus is een echte buienwolk en onweersbuien worden altijd veroorzaakt door deze wolken cumulus Cu Ook wel stapelwolk genoemd in verticale richting ontwikkelende wolken Ze ontstaan vaak niet ver van de plek waar men ze ziet maar kunnen door de wind ook flinke afstanden afleggen Meestal zijn het afzonderlijke wolken met scherpe randen een donkere horizontale onderkant en naar boven toe een bloemkoolachtig uiterlijk Ze kunnen in alle vormen en maten voorkomen klein middelgroot en groot Cw klimaat Gematigd zeeklimaat met een droge periode in de winter Ook wel genoemd een China klimaat Zie klimaat en China klimaat cycloon 1 Lagedrukgebied waarin zeer hoge windsnelheden optreden De meeste cyclonen ontstaan op lage breedte 2 Depressie Zie tropische cycloon depressie Terug naar de Index D dalwind Wind die over de bodem van een dal naar boven gaat en het gevolg is van een voor het dal karakteristieke warmtehuishouding waarbij de temperatuur in de lagere delen van het dal zo veel steeg dat de lucht er onstabiel kon worden dampkring Een ander woord voor dampkring is atmosfeer Zie atmosfeer dauwpunt De temperatuur tot welke de lucht moet afkoelen om verzadigd te raken met waterdamp Het dauwpunt ligt des te lager naarmate de lucht droger is Wanneer de lucht door afkoeling verzadigd raakt zullen mist en dauwvorming optreden Aan de aardoppervlakte kan dauw al optreden voor de lucht geheel verzadigd is geraakt depressie Een gebied met lage luchtdruk en in de omgeving waarvan de luchtdruk dus overal hoger is Depressies ontstaan bij opstijgende luchtbewegingen wanneer boven een bepaalde plaats meer lucht opstijgt en naar elders afvloeit dan tegelijkertijd langs de aardoppervlakte toestroomt Dit is het geval wanneer de toestromende lucht onder invloed van de aardrotatie of middelpuntvliedende krachten schijnbaar afgebogen wordt In de tropen vinden we zgn thermische depressies en op hogere breedten zgn dynamische depressies In de tropen zijn depressies een gevolg van opstijgende bewegingen door verwarming van het aardoppervlak op hogere breedte stijgt de lucht op ten gevolge van een front Zie front D klimaat Volgens Koppen een klimaat waarbij de gemiddelde temperatuur van de koudste maand niet boven de 3 gr C uitkomt maar de gemiddelde zomertemperatuur hoger ligt dan 10 gr C Dit klimaat vinden we alleen op het noordelijk halfrond waar zich grote continenten bevinden In totaal beslaan deze klimaten iets meer dan 7 van het aardoppervlak De vegetatie in deze gebieden bestaat veelal uit naaldbomen en hier en daar ziet men ook berken De uitgestrekte naaldbossen in Rusland worden taiga genoemd Zie taiga en klimaat december In de Romeinse tijd was december de tiende maand decem was latijn voor tien tegenwoordig is het de twaalfde en laatste maand van het kalenderjaar en de eerste maand van de meteorologische winter December heeft de kortste dagen maar is nog niet de koudste maand van het jaar doldrum De zone met relatief rustig weer die in de gordel met de hoogste zonnestand voorkomt dus tussen de keerkringen De hier optredende sterke verwarming van het aardoppervlak leidt tot belangrijke opstijgende luchtbewegingen In de tijden van het jaar dat zone met doldrums zich op enige afstand van de evenaar bevindt kunnen er bij een plaatselijk sterke verwarming tropische cyclonen ontstaan donder Het geluid dat de tijdens onweer optredende sterke elektrische ontlading veroorzaakt De geluidsgolven danken hun ontstaan aan het uitzetten en daarna weer inkrimpen van de door de bliksem verwarmde lucht De geluidsgolven planten zich voort met een snelheid van ongeveer 340 m per seconde waarbij terugkaatsing en wederzijdse beinvloeding van de geluidsgolven ontstaat Hierdoor krijgt de donder het karakter van aanhoudend gerommel droogte klimaat Klimaat gekenmerkt door een zo grote droogte dat er maar weinig kan groeien De droogste klimaten beslaan nog geen 11 van de totale aardoppervlakte Ze nemen echter wel 33 van de continenten in beslag Men onderscheidt het BS klimaat ofwel steppeklimaat en het BW klimaat ofwel het woestijnklimaat In een woestijn is meestal nog wel enige begroeiing aanwezig Men noemt deze klimaten ook wel aride klimaten of met Koppen een B klimaat Zie aride klimaten Terug naar de Index E Eem interglaciaal Warme periode tussen Saalien en Weichselien EF klimaat Bij dit klimaat komt zelfs de gemiddelde temperatuur van de warmste maand niet boven de 0 gr C uit in een dergelijk klimaat is geen vegetatie mogelijk We vinden deze klimaten over ongeveer 5 van het aardoppervlak vooral op Antarctica en op Groenland Als geheugensteuntje F firn ijs Zie klimaat EH klimaat Hooggebergte klimaat Volgens Köppen ligt de gemiddelde temperatuur hier lager dan 10 gr Celsius in de warmste maand Komt voor in de hoge delen van de Alpen en Pyreneeën Climat montagnard EH klimaat Zie bergklimaat en klimaat E klimaat Een polair of sneeuw klimaat waar de gemiddelde temperatuur in de warmste maand niet boven de 10 gr c uitkomt We onderscheiden hier ET klimaat toendra klimaat EF klimaat vorst of sneeuwklimaat EH klimaat hooggebergte klimaat Zie ook daar en bij klimaat equatoriale lucht Luchtsoort afkomstig uit de tropen Zie luchtsoort ET klimaat Klimaatsoort vaarvan de gemiddelde temperatuur van de warmste maand ligt tussen de 0 en de 10 gr C Boomgroei is niet meer mogelijk maar er kan nog wel een lage plantengroei optreden o a rendiermos Deze wordt s winters tegen bevriezen beschermd door de sneeuw Door de lage temperatuur valt er weinig neerslag die echter eenmaal gevallen wel lang blijft liggen of verwaaid wordt Dit klimaat wordt ook wel toendra klimaat genoemd Zie klimaat evaporatie Verdamping direct vanaf het aardoppervlak Ze wordt vaak gecombineerd met transpiratie tot evapotranspiratie totale verdamping Evapotranspiratie vindt ook plaats als planten via de poriën van de bladeren water afscheiden transpireren Immers net als mensen kunnen ook planten transpireren Tijdens het evapotranspireren wordt warmte aangetrokken en gekoeld De omgeving van bomen wordt zodoende continu gekoeld Een volgroeide boom van 10 meter hoog die over voldoende water beschikt kan in een dag meer dan 150 liter water evapotranspireren dat is vergelijkbaar met het verwijderen van alle warmte die in vier uur door een kleine electrische verwarming is geproduceerd De evapotranspiratie waarde wordt vooral door land en tuinbouwers gebruikt om te bepalen hoe lang en hoeveel er gesproeid moet worden om verdroging van tuin of wei te voorkomen Terug naar de Index F Fahrenheit Gabriel Fahrenheit 1686 1736 ontwierp en temperatuurschaal waarbij 0 gr overeenkomt met het smeltpunt van ijs in een mengsel van ammoniak en water terwijl 32 gr het smeltpunt van ijs is en 96 gr de temperatuur van een gezond menselijk lichaam Het kookpunt van water ligt dan bij 212 gr februari Februari is de schrikkelmaand door de extra schrikkeldag die sinds de kalenderhervorming door Julius Caesar in 46 v Chr eens in de vier jaar werd toegevoegd Bovendien is dit de maand waarin de wijngaarden worden gesnoeid de sprokkelmaand In Nederland is het de maand met de koudste nachten als de dagen lengen gaan de nachten strengen Het toenemend aantal zonuren is overdag echter al goed merkbaar aan de temperatuur firn Overjarige sneeuw Deze heeft door herhaaldelijk gedeeltelijk ontdooien of verdampen en weer sublimeren of bevriezen haar orspronkelijke structuur verloren daarbij zijn de afzonderlijke vlokken veranderd in korrels die enigszins aaneengroeiden De firnkorrels kunnen versmelten tot een ijsmassa föhn Aan de zuidkant van de Alpen wordt bij een zuidenwind de lucht gedwongen op te stijgen en verwarmt zich tijdens het afdalen aan de noordkant van de Alpen en bereikt hier een hogere temperatuur dan aanwezig aan de zuidkant De fohnwind aan de noordzijde van de Alpen doet de temperatuur in enkele uren 15 tot 20 gr stijgen Zeer heldere lucht typische fohnwolken en gevaarlijk i v m lawines front De scheiding tussen warme en koude lucht die meestal neerslag tot gevolg heeft In Zuid Frankrijk zorgen deze fronten s winters voor de neerslag front De overgang tussen twee luchtsoorten Het scheidingsvlak tussen de twee luchtsoorten noemen we het frontvlak Frontvlakken staan niet verticaal doordat de koudste lucht zich steeds onder de warme dringt De helling van een frontvlak wordt bepaald door allerlei factoren zoals de met de temperatuur samenhangende verschillen in dichtheid aan weerszijden van het frontvlak In het algemeen is de helling bij het opdringen van koude lucht koufront groter dan bij het opdringen van warme lucht warmtefront Koude lucht ondervindt doordat ze zich over het aardoppervlak verplaatst meer wrijving dan de warme lucht Door de temperatuurverschillen aan weerszijdenvan het frontvlak kunnen langs het frontvlak opstijgende luchtbewegingen plaats vinden die door afkoeling van een van de warme lucht tot condensatie en neerslag kan leiden Het warmtefront heeft een veel kleinere helling en is veel breder dan het koufront tot 1 000 km Er ontstaat een dik wolkenpakket waaruit vaak motregen valt De neerslag is gelijkmatig men spreekt dan meestal van regen Het koufront staat steil en de frontale zone is meestal slecht enkele tietallen km diep Door de grotere wrijving over het aardoppervlak is de neerslag buiig van karakter en door de grote plaatselijke verschillen in stijging zijn de druppels veel groter frontale zone De overgangszone tussen twee luchtsoorten Terug naar de Index G gebergteklimaat Zie climat montagnard en of EH klimaat gematigde zone 1 De gordels tussen de keerkringen en poolcirkels 2 De gebieden met een gematigd zeeklimaat en een gematigd landklimaat gevoelstemperatuur De zogeheten Wind Chill Temperatuur is de gevoelstemperatuur ontstaan door het afkoelend effect van de wind Beter is te spreken van de Wind Chill Equivalente Temperatuur T we of WCET Toelichting De gevoelstemperatuur bij de mens wordt veroorzaakt door vele factoren de belangrijkste zijn temperatuur windsnelheid vochtigheidsgraag zonnestraling dikte van de kleding ook een rol spelen conditie activiteiten Bij Wind Chill spelen alleen de temperatuur van de buitenlucht en windsnelheid een rol De andere factoren nemen we aan constant te zijn Voor Nederlandse omstandigheden zijn temperaturen beneden het vriespunt het meest interessant Engelse term Wind chill factor glaciaal 1 Onder invloed van landijs of gletsjers gevormd 2 IJstijd Tijdens de laatste 2 5 miljoen jaar zijn er ongeveer 2 glacialen geweest afgewisseld met wat warmere perioden de interglacialen We spreken van een ijstijd als de gemiddelde temperatuur van de warmste maand hier tot gemiddeld beneden de 10 gr C daalt In Skandinavië vormde zich het brongebied van het ijs dat grote delen van Europa bedekte en ook Nederland bereikte In het brongebied werd het ijs wel 4000 meter dik Ook in andere delen van de wereld heeft een ijstijd invloed gehad De zeespiegel werd bijv 100 tot150 m lager dan nu Ook werden klimaatzones opgeschoven of ingedrukt gletsjer Een bewegende en min of meer tongvormige ijsmassa die uit een komvormig gebied langzaam uit de bergen naar beneden stroomt De opeengehoopte overjarige sneeuw verandert geleidelijk in korrelige firn die weer in een ijsmassa overgaat Deze ijsmassa zal als het voldoende dikte bereikt heeft door zijn eigen gewicht plastisch worden en naar beneden glijden Golfstroom De relatief warme zeestroom die in de Golf van Mexico ontstaat vervolgens langs de kust van de USA tot Kaap Hatteras stroomt en daarna de Atlantische Oceaan oversteekt in oostnoordoostelijke richting Ze bereikt dan de Britsen eilanden en Scandinavie en tenslotte komt ze terecht in de Noordelijke IJszee Door haar relatieve warmte verdamping is ze van groot belang voor het weer en klimaat in West Europa Terug naar de Index H hagel Een vorm van neerslag bestaande uit ijsdeeltjes met een diameter tot enkele centimeters Hagelkorrels zo groot als kippeeieren zijn mogelijk De ijsdeeltjes groeien langzamerhand ten gevolge van aangroeiing van ijslaagjes tijdens hun weg op en neer door een grote stapelwolk Cumulo nimbus Hagel valt gewoonlijk gedurende zware onweersbuien halo Een optisch verschijnsel in de atmosfeer o a kringen om de zon en maan Ontstaan door breking en buiging van zon of maanlicht in ijskristallen Deze ijskristallen bevinden zich vooral in cirruswolken Optisch verschijnselen ontstaan ten gevolge van breking van zon of maanlicht in ijskristallen Bijvoorbeeld gekleurde kringen met de zon of de maan als middelpunt Soms staan ze te pronken aan de hemel en vooral als dat gebeurt op een mooie zomerdag waarop veel mensen buiten zijn levert dat de weerdiensten steevast telefoontjes of emails met foto s op Men heeft nog nooit zoiets gezien en vraagt zich af hoe zo n regenboog ontstaat Kringen om de zon zijn echter allerminst zeldzaam gemiddeld iedere twee of drie dagen is er ergens in ons land wel zo n kring te zien en elders in de wereld is dat niet anders Met de regenboog heeft het verschijnsel niets te maken Een regenboog ontstaat door weerkaatsing van zonlicht in regendruppels een halo door weerkaatsing in ijs Naast de kring kunnen allerlei vormen zichtbaar zijn zoals bogen in verschillende richtingen die raken aan de kring lichtzuilen boven de zon en lichtvlekken aan weerszijden van de zon Deze meestal prachtig gekleurde vlekken zijn geregeld te zien en worden bijzonnen genoemd Halo s hebben een voorspellende betekenis een kring om zon of maan is vaak een voorbode van een weersverslechtering heiigheid Bij langdurig mooi weer ontstaat er in de onderste lagen van de atmosfeer een troebele laag die het zicht beperkt Tegenwoordig wordt de vorming van deze laag versneld en versterkt door de uitstoot van industriele afvalstoffen en uitlaatgassen van het verkeer in de lucht hittegolf In Nederland is officieel sprake van een hittegolf als de maximumtemperatuur in De Bilt gedurende tenminste vijf dagen elke dag 25 graden of hoger is zomerse dagen en in dat tijdvak bovendien op zeker drie dagen minstens 30 graden is bereikt tropische dagen Een hittegolf is dus een serie van minstens vijf zomerse dagen waarvan er zeker drie tropisch zijn hoge drukgebied Gebied met hoge luchtdruk De hierin aanwezige dalende lucht doet veelal de wolken oplossen mooi weer Er bestaat een zone van semi permanente hoge druk tussen 20 en 30 gr noorder en zuiderbreedte de subtropische gordel van hoge luchtdruk hooggebergte klimaat Klimaat dat voorkomt in een hooggelegen gebied EH klimaat Door de grote afstand tot het aardoppervlak zeeniveau is de dagelijkse gang van de temperatuur soms zeer groot Zie klimaat en EH klimaat hooggebergte klimaat Klimaat hoog in de bergen met een gemiddelde temperatuur beneden 0 graden C hooikoorts Allergische ontsteking van slijmvliezen van ogen neus en ademhalingszintuigen veroorzaakt door stuifmeel Wie er gevoelig voor is krijgt last van irritaties en tranende ogen en soms ook koorts Het weer is een belangrijke factor bij de productie en verspreiding van stuifmeel Hooikoortpatiënten hebben de grootste problemen op mooie zonnige dagen en veel minder op natte dagen Het Leids Medisch Academisch Centrum verricht metingen van de hoeveelheid stuifmeel in de lucht en maakt op basis daarvan hooikoortsverwachtingen Daarbij wordt gebruik gemaakt van de weergegevens van het KNMI In de jaren tachtig is door het LMAC en het KNMI uitvoerig onderzoek verricht naar het verband tussen het weer en hooikoorts Het warmere klimaat leidt de laatste jaren tot een verlenging van het groei en bloeiseizoen waardoor de hooikoortverschijnselen zich steeds eerder in het voorjaar manifesteren Speciale verwachtingen voor hooikoortspatiënten staan tijdens het hooikoortsseizoen op NOS Teletekst pagina 709 en op internet hoos Sterk wervelende wind Bij het ontstaan van een hoos ontstaat soms een slurf Een hoos die tot aan het aardoppervlak reikt kan grote schade veroorzaken Voor een deel wordt deze schade veroorzaakt door de sterke lucht beweging in de slurf terwijl de hier heersende lage druk er toe kan leiden dat gebouwen openbarsten humide klimaten Vochtige klimaten Formule r 2t Zie aride klimaten Humidex Deze waarde wordt berekend door de combinatie van de luchttemperatuur vochtigheid en waterdampdruk De waterdampdruk E wordt berekend in hPa mB en dit blijkt een hele nauwkeurige formule te zijn voor temperaturen groter dan 0 C Echter de humidex is pas zinvol als zijn waarde groter is dan 30 Dit treedt op bij luchttemperaturen boven de 23 C en een dauwpunt van 15 C of hoger Humidex C Situatie 20 29 Comfortabel 30 39 Wisselende mate van onbehagen 40 45 Oncomfortabel 46 Veel soorten werk moeten worden beperkt hurricane Een in het Caribisch gebied door een tropische cycloon veroorzaakte orkaan hygrometer Instrument om de relatieve luchtvochtigheid te meten We kennen 2 soorten 1 De haarhygrometer 2 De psychrometer Terug naar de Index I ijsdag Dag waarop de temperatuur de gehele dag beneden het vriespunt blijft IJslandlaag Een lage drukgebied boven de Atlantische Oceaan in de buurt van IJsland Geeft tezamen met het Azorenhoog de boven West Europa overheersende westelijke luchtstroming die voor vel wind en regen zorgt en voor opklaringen die van korte duur zijn ijstijd Zie glaciaal ijzel Zie onderkoeling inversie Sterke afkoeling van de onderste luchtlagen in een hogedrukgebied waar door een kussen van koude lucht ontstaan is en waarboven zich warme lucht bevind grondinversie Vertikale stromingen worden onderdrukt Uitlaatgassen hopen zich onder de warme lucht op Komt veel in de herfst en in de winter voor isobaar Lijn die punten met een gelijke luchtdruk met elkaar verbindt isohyet Lijn die plaatsen met een even grote neerslag met elkaar verbindt isotherm Lijn die plaatsen met dezelfde temperatuur met elkaar verbindt Terug naar de Index J jaargetijde Zie seizoen januari De naam januari is afgeleid van Janus de Romeinse God van deuren en poorten en van alle begin De maand wordt ook wel louw of looimaand genoemd Andere benamingen die inspelen op de kou zijn wolfsmaand hardmaand en ijsmaand jet stream Zie straalstroom juni Juni draagt de naam van de Romeinse godin Juno of van de eerste consul van Rome Lucius Junius Brutus De maand wordt tegenwoordig meestal zomermaand genoemd maar de oude naam is sinksenmaand vijftigste Dat getal slaat op Pinksteren vijftig dagen na Pasen Andere namen voor juni zijn Rozenmaand braakmaand of onweersmaand juli Quintilus afgeleid van quinque vijfde was de oude Romeinse naam voor juli de vijfde maand in hun telling Juli is genoemd naar keizer Julius Ceasar die op de in die maand geboren zou zijn Hij bepaalde dat het jaar 365 dagen telt met om de 4 jaar een schrikkeldag extra Juli wordt ook hooimaand medemaand vennemaand of dondermaand genoemd Terug naar de Index K keerkringen De verst van de evenaar gelegen parallellen waar nog een loodrechte zonnestand optreedt De noordelijkste keerkring heet kreeftskeerkring De zuidelijkste keerkring heet steenbokskeerkring Kelvin Deze geleerde ontwikkelde een temperatuurschaal die uitgaat van de laagst mogelijke temperatuur Deze temperatuur het absolute nul punt noemde hij 0 gr Op de Kelvin schaal smelt het ijs bij 273 gr Verder is de schaalverdeling gelijk aan Celsius kleine kring Dit is samen met de bijzonnen voor velen het meest bekende haloverschijnsel Ook rondom de maan is deze kring soms zichtbaar als deze helder genoeg is dus vooral bij volle maan De kleine kring ontstaat door breking in ijskristallen die geen voorkeursrichting hebben Of er sprake is van een kring van 22 graden is eenvoudig vast te stellen hou de arm uitgestrekt en spreidt de vingers Bedek de zon met de duim nu zal de kleine kring ongeveer aanwezig zijn ter hoogte van de pink De kleine kring kan soms fel gekleurd zijn maar meestal is slechts wat rood en blauw zichtbaar klimaat De gemiddelde situatie van het weer in een bepaalde plaats of streek gedurende een langere periode 30 jaar Köppen een Duitse professor en eerste directeur van de Duitse weerdienst onderscheidde in verband met hun effect op de vegetatie 5 klimaten A tot en met E Voor een verfijning van de indeling voegde hij er nog letters aan toe A klimaten tropische klimaten Altijd warmer dan 18 gr C Toevoegingen f neerslag in alle jaargetijden w droge periode in de zomer B klimaten droge klimaten Toevoegingen W woestijnklimaten S Steppeklimaten C klimaten gematigde zeeklimaten Temperaturen in koudste mnd tussen 18 en 3 gr C Toevoegingen f neerslag in alle jaargetijden w droge periode in de winter s droge periode in de zomer D klimaten gematigde landklimaten Temperaturen in koudste mnd lager dan 3 en in warmste mnd hoger dan 10 gr C Toevoegingen f neerslag in alle jaargetijden w droge periode in de winter s droge periode in de zomer E klimaten koude of poolklimaten Temperaturen altijd beneden 10 gr C Toevoegingen T toendra klimaat Temperaturen in warmste mnd Tussen 10 en 0 gr C F vorst Firn of ijsklimaat Temperaturen altijd onder de 0 gr C H hooggebergteklimaat In de loop van de geologische geschiedenis is het klimaat voortdurend aan verandering onderhevig geweest denk aan de ijstijden klimaat Het gemiddelde weer over een periode van 30 jaar klimaatveranderingen Door klimatologisch geologisch bodemkundig en diepzee onderzoek ontdekte men dat het klimaat voortdurend veranderde Zo heeft men ontdekt dat er vele warme periodes geweest zijn die werden afgewisseld door koudere De warme periodes noemen we inter glacialen en de koude periodes noemen we glacialen Het laatste glaciaal is ongeveer 10 000 jaar geleden geeindigd Ook zijn er vele kleine veranderingen geweest Denk aan de kleine ijstijd in de 17de eeuw De oorzaken van het ontstaan van ijstijden is zeer complex Het staat in verband met de bewegingen van de aarde om de zon de stand van de aardas en de verspreiding van de continenten over de aardbol De kleine veranderingen in het klimaat lijken in verband te staan met activiteiten op de zon klimaatzone Gordel die gekenmerkt wordt door en bepaald klimaat klimaten Klimaat gemiddelde weerstoestand berekend over een lange periode van meestal 30 jaar In de voormalige Sovjet Unie voorkomende klimaten EF klimaat met eeuwige sneeuw ET Toendraklimaat EH Hooggebergteklimaat Df Continentaal klimaat zonder droog jaargetijde Dw Continentaal klimaat met droge winter BS Steppeklimaat volgens classificatie van Köppen r 2t r jaarlijkse neerslag t gemiddelde jaartemperatuur BW Woestijnklimaat volgens de classificatie van Köppen r t klimatologie De wetenschap die de kenmerken van het klimaat bestudeert en verklaart KNMI Koninklijk Nederlands Meteorologische Instituut Op gericht op 31 januari 1854 en eerst gevestigd te Utrecht In 1897 verhuisde het KNMI naar De Bilt De eerste hoofddirecteur van hte KNMI was Buys Ballot die in 1848 al begonnen was met het verzamelen van weergegevens en die ook sterk had aangedrongen op het oprichten van het KNMI Buys Ballot bleef tot aan zijn dood in 1890 directeur koude pool De plaats op aarde waar de temperatuur het laagst wordt meestal wordt op beide halfronden een koude pool aangewezen Op het zuidelijk halfrond ligt hij op Antarctica en de temperatuur bedroeg er 88 3 gr C Op het noordelijkhalfrond ligt hij in Siberie bij de plaats Oimjakon en hier bedroeg de laagste temperatuur 67 7 gr C koude woestijn Plek op aarde waar door de lage temperaturen geen vegetatie aanwezig is koudepool Het gemiddelde koudste gebied op een halfrond Het punt ligt altijd op een continent omdat zeegebieden minder afkoelen dan landmassa s koufront Voorste begrenzing van een relatief koude luchtstroom Een passage van zo n koufront gaat meestal gepaard met een verandering van de windrichting en enkele buien Zie front kreeftskeerkring Zie keerkringen krimpen Het veranderen van de windrichting tegen de wijzers van de klok in Bij ons op het noordelijk halfrond gebeurt dit bij het naderen van een depressie kringloop van het water De veranderingen in de toestand van het water zoals die op aarde voorkomt Het oppervlakte water verdampt Deze waterdamp gaat condenseren vormt wolken en komt na verloop van tijd als neerslag weer op het aardoppervlak terug Valt de neerslag weer terug in zee dan spreken we van een korte kringloop Valt de neerslag op het land dan spreken we over een lange kringloop Bij deze kringloop kan het honderden jaren duren voor dat het water weer teug komt in zee Terug naar de Index L lage drukgebied Gebied van lage luchtdruk De lucht beweegt in een grote wervel om het centrum De vorming van kou en warmtefronten Wolkenvorming treedt op Belangrijkste weersverschijnselen wind storm neerslag Kenmerkend bij westelijke circulaties landhoos Indien de windhoos zich boven land bevindt spreekt men van een landhoos Zie ook windhoos landijs IJsmassa die grote aaneengesloten delen van een vaste land bedekt Komen voor in de ijstijden en nu nog op Antarctica en Groenland enkele Canadese eilanden Spitsbergen en nova Zembla De dikte bedraagt soms ongeveer 3 tot 4 km In de geologische geschiedenis kwamen periodes voor waarin bijna geen sprake was van landijs bedekking terwijl er ook periodes waren waarin het landijs zich sterk uitgebreid had de ijstijden Zie glaciaal landklimaat Klimaat waarbij de gemiddelde temperatuur lager is dan 3 gr C in de winter en in de zomer is de temperatuur hoger dan 10 gr C Het verschil tussen de warmste en koudste maand bedraagt meer dan 20 gr C Ze komen bijna alleen op het noordelijk halfrond voor Zie klimaat landwind De aflandige wind die meestal s nachts waait bij rustig helder weer Ze dankt haar ontstaan aan de uitstraling s nacht boven land De nog warme zee zorgt daar voor een stijging van de lucht die vanaf land wordt aangevuld luchtdruk Geeft de druk van de atmosfeer gewicht van de luchtkolom op een bepaalde plaats op het aardoppervlak Wordt gemeten op zeeniveau in millibar of millimeters kwikdruk de gemiddelde luchtdruk op zeeniveau is 1013 2 mbar of 760 mm kwikdruk De luchtdruk neemt met toenemende hoogte af De luchtdrukverdeling over een bepaald gebied is een wezenlijk aanknopingspunt voor de beoordeling van een weersontwikkeling luchtsoort Grote hoeveelheid lucht met ongeveer dezelfde eigenschappen Men onderscheidt verschillende luchtsoorten naar hun brongebied Bijv equatoriale lucht lucht uit tropische streken Tropische lucht uit streken tussen 20 en 30 gr Breedte polaire lucht afkomstig tuit gebieden tussen 50 en 70 gr Breedte arctische lucht afkomstig uit de poolstreken Een ander onderscheid continentale lucht droog maritieme lucht vochtig luchtverontreiniging Het in de lucht voorkomen van stoffen die daar van nature niet in thuis horen of in mindere mate er in thuis horen De luchtverontreiniging kan het gevolg zijn van natuurlijke oorzaken vulkaanuitbarsting of menselijke oorzaken het lozen van afval of uitlaatgassen in de atmosfeer Wij lozen momenteel zoveel stoffen in de atmosfeer dat er grote veranderingen kunnen optreden in het weer en in het klimaat luchtvochtigheid De hoeveelheid vocht die zich in de atmosfeer bevindt We onderscheiden 1 Absolute luchtvochtigheid De hoeveelheid vocht die 1 kub meter lucht van een bepaalde temperatuur op een bepaald moment bevat 2 Relatieve luchtvochtigheid De verhouding in uitgedrukt tussen de absolute luchtvochtigheid en de verzadigingsvochtigheid de bij een bepaalde temperatuur maximaal mogelijke Terug naar de Index M Mediterraan klimaat Een gematigd zeeklimaat gekenmerkt door hete droge zomer en zachte vochtige winters Door de grote droogte is de vegetatie karakteristiek dikke vetachtige bladeren om een te grote verdamping tegen te gaan De begroeiing bestaat o a uit altijd groene loofbomen vijgen olijven en kurkeiken maar ook naaldbomen De landbouw is s zomers vrijwel alleen mogelijk met behulp van irrigatie Zie klimaat maart Volgens de Oudromeinse kalender was maart de eerste maand van het jaar De Romeinen spraken van Martius naar Mars hun God van oorlog maar ook van vruchtbaarheid en wasdom In de volksmond wordt maart thor of dondermaand genoemd naar de Germaanse God van donder en oorlog Thor of Donar Tegenwoordig is maart de lentemaand zeker nu door de opwarming het voorjaar in de natuur eerder begint mei Mei is genoemd naar Maja de godin van wat bloeit en groeit in het voorjaar en van de vruchtbaarheid van de vrouw De maand wordt daarom ook wel bloei bloemen of Vrouwenmaand genoemd Mei is de afsluitende maand van de meteorologische lente en de zonnigste van het jaar Zeker overdag is het vaak warm maar s nachts is vorst aan de grond nog goed mogelijk De IJsheiligen van 11 tot en met 14 mei zijn er berucht om en worden door de vorstschade aan bloeiende gewassen gevreesd door de land en tuinbouw Meteorologie Wetenschap die het weer en de weersverschijnselen bestudeert en pogingen doet het weer te voorspellen Meteorologica naam van een boek dat geschreven werd door de Griekse wijsgeer Aristoteles 384 322 v Chr Dit boek zou bijna 2000 jaar het enige leerboek over de meteorologie blijven In de 17de eeuw verschenen er voor het eerst weer nieuwe boeken over de weerkunde Middellandse Zeeklimaat Zie Mediterraan klimaat en klimaat Middellandse Zeeklimaat Klimaat met een warme droge zomer en een zachte natte winter millibar Een millibar mbar is een eenheid om de luchtdruk aan te geven Een millibar is de kracht van 100 Newton per vierkante meter Een luchtdruk van 1000 millibar is gelijk aan het gewicht van een luchtkolom van 750 mm kwikdruk op zeeniveau bij 0 gr C en op 45 gr van de evenaar De normale kwikdruk van 760 mm is dus 1013 2 mbar mist Een laag uiterst fijne waterdruppeltjes die het horizontale zicht tot minder dan 1 km beperken Wanneer ze slechts tot 2 m boven de grond reikt spreken we van grondmist Mist ontstaat door afkoeling van de lucht bijv bij uitstraling Mistral Harde droge en koude valwind uit de Alpen die door het Rhonedal waait Deze valwind ontstaat als er in het gebergte een hoge luchtdruk aanwezig is en boven de zee een gebied met lage luchtdruk ligt Zie ook Tramontana Mistral Relatief koude en droge valwind van uit de Alpen door het Rhonedal waaiende wind moesson Een wind die een halfjaar lang uit een bepaalde richting waait Het kan een zeewind of een landwind zijn De moesson ontstaan doordat de inter tropische convergentiezone zich niet altijd boven de evenaar bevindt maar nu eens ten zuiden dan weer ten noorden ervan ligt De wind moet om het ITCZ te bereiken de evenaar passeren en draait dan ongeveer 120 gr van richting morgenrood De opvallende rode kleur die aan de oostelijke hemel vaak te zien is bij zonsopgang Ze is te danken aan het feit dat de violette blauwe en groene stralen van het zonlicht als ze een lange weg door de atmosfeer moeten afleggen sterk worden verstrooid De verstrooiing zien we vooral wanneer in de lucht veel stof of waterdamp voorkomt dus kans op regen motregen Neerslag van waterdruppeltjes die over het algemeen niet groter zijn dan 0 5 mm Ze ontstaan door het zich samenvoegen van mistdeeltjes Terug naar de Index N nachtvorst Door nachtelijke uitstraling veroorzaakte aan de aardoppervlakte optredende vorst die overdag spoedig weer verdwijnt Nachtvorst treedt vaak op bij helder weer en boven droge grond In dalen wordt de laag met nachtvorst het dikst omdat de koude lucht de hellingen afzakt natuurattracties Natuurattracties zijn de natuurlijke eigenschappen van een vakantiegebied Voorbeelden van natuurattracties zijn klimaat vegetatie landschap en reliëf natuurattracties De natuurlijke eigenschappen van een vakantiegebied klimaat natuurlandschap neerslag De verontreinigingen en waterdeeltjes in de atmosfeer die zich in vast of vloeibare vorm naar de aardoppervlakte bewegen dan wel zich daarop neerslaan of op voorwerpen afzetten Nuttige neerslag neerslag die werkelijk gebruikt kan worden neerslag min verdamping nevel Laag met uiterst fijne waterdruppeltjes die het horizontale zicht tot 1 a 2 km beperken nimbostratus Ns Behoort tot de familie van de middelbare bewolking Basishoogte 1200 tot 3000 meter Laagvormige regenwolk Een grijze hemel met continue regen is meestal wat een nimbostratuswolk ons te bieden heeft Dit type is veelal kenmerkend voor een warmtefront nimbus Wolk die neerslag brengt Men onderscheidt verschillende soorten nimbus wolken november November is afgeleid van Novem de negende maand Het vaak onstuimige weer heeft november namen opgeleverd als wind of dolmaand In de volksmond wordt de derde herfstmaand ook wel nevelmaand genoemd Opmerkelijk zijn de grote tegenstellingen in het weer Een nazomers weertype met 20 graden of meer is evengoed mogelijk als strenge vorst met meer dan 10 graden onder nul November is de natste maand van het jaar met landelijk 79 mm neerslag in 72 uur Terug naar de Index O occlusie Het optillen van de warme sector in een depressie door bij het aardoppervlak aanwezige koudere lucht De koude lucht voor het warmte front wordt dan vervangen door de koude lucht die zich achter het warmtefront bevond oktober De achtste maand van het Romeinse jaar genoemd naar octo acht opgedragen aan wijnliefhebber Bacchus vandaar de bijnaam wijnmaand Oktober werd voorheen ook wel aarselmaand genoemd vanwege de aarzeling tussen herfst en winter Het is een echte overgangsmaand met soms nog zomers weer maar soms ook sneeuw en matige vorst De kuststrook profiteert van het warme zeewater dat na de zomer maar langzaam afkoelt s Nachts koelt het daardoor aan zee meestal minder af dan in het binnenland onderkoeling Het afkoelen van een vloeistof tot beneden het vriespunt ervan zonder dat haar aggregatietoestand verandert Dit komt voor als er weinig bevriezingskernen in de lucht aanwezig zijn Een onderkoelde vloeistof die in beweging gebracht en van bevriezingskernen voorzien wordt zal snel bevriezen De onderkoelde regen die het aardoppervlak bereikt zal snel bevriezen Deze bevroren regen noemen we ijzel onweer Elektrische verschijnselen gekenmerkt door bliksem en donder Onweer is het gevolg van de grote elektrische spanningen die bij sterke opstijgende luchtbewegingen en zware neersla optreden Hierdoor komt er vaak onweer voor bij sterke verwarming van het aardoppervlak en of stijging van de lucht tegen frontvlakken opdooi Het ontdooien van het bovenste laagje van een bevroren grond Als de rest van de grond bevroren blijft kan het smeltwater niet wegzakken en ontstaat er een modderige laag Het kan soms zo erg worden dat de grond onstabiel wordt en men wegen moet afsluiten opvriezen Het na dooi weer bevriezen van het aardoppervlak Dit kan ook optreden als de temperatuur op waarnemingshoogte boven nul blijft orkaan Storm met windkracht 12 volgens de schaal van Beaufort overgangsklimaat Een klimaat dat de verschijnselen van zowel het zeeklimaat als het landklimaat vertoont Zie climat a influence continentale overgangsklimaat Klimaat met een jaarlijks verschil tussen de temperaturen van de warmste en de koudste maand tussen de 15 en 20 gr C Dit klimaat komt voor op middelbare breedten ozonlaag Een gas dat van nature voorkomt in de atmosfeer We onderscheiden 2 soorten 1 De ozon in de troposfeer tot 12 km Deze laag ontstaat bij mooi weer door vervuiling door industrie en verkeer Er is dan sprake van smog 2 De ozon in de stratosfeer tussen 12 en 50 km Deze laag houdt de ultraviolette straling van de zon tegen CFK s gebruikt in de industrie breken deze laag af en zorgen voor het bekende gat in de ozonlaag boven de polen Terug naar de Index P Paardebreedten Streek van windstilte ongeveer 30 graden ten noorden en ten zuiden van de evenaar parhelische boog ook wel bijzonnenring Witte cirkel op zonshoogte evenwijdig aan de horizon die bij een halo van 22 of een halo van 46 voorkomt Op deze ring komen ook bijzonnen voor Wanneer deze ring bij maanlicht optreedt wordt hij paraselenische ring genoemd De parhelische en de paraselenische

    Original URL path: http://www.bommeltje.nl/website/weerstation-grave/meteorologie/weerbegrippen/ (2016-04-30)
    Open archived version from archive

  • Zonkracht | Bommeltje.nl
    Lente Zomer Herfst Winter Zon maan en sterren Uw weerfoto s Webcams Lucht en scheepvaart Wat vliegt daar boven Grave Wat vaart daar op de Maas Wist U Datjes Weernieuws Lachen om het weer Gastenboek Extra Contactformulier Gastenboek Site updates Over Bommeltje nl Adverteren op Bommeltje nl Disclaimer Links Home Weerstation Grave Meteorologie Zonkracht Zonkracht Hoelang in de zon Het KNMI drukt de zonkracht voor Nederland uit in de waarden 0 t m 10 Deze UV index wordt ook in andere landen gebruikt In landen dichtbij de evenaar en in de bergen kan de zonkracht hogere waarden halen In de zonkracht schaal staat bij elke waarde een omschrijving van de zonkracht Ook is bij benadering vermeld hoelang iemand met huidtype 2 dat is de huid van een gemiddelde Nederlander midden op de dag in de zon kan verblijven wanneer de huid onbeschermd en nog niet gewend is Na die tijd heeft de huid zoveel UV gekregen dat deze na 8 24 uur rood kleurt Voor wie zeer snel verbrandt huidtype 1 is de tijd iets korter voor wie van nature een getinte huid heeft huidtype 3 en 4 wat langer Actuele meting zonnekracht UV index In tegenstelling tot bovenstaande verwachte UV index zien we hier de daadwerkelijk gemeten zonnekracht Zoals u ziet is de zonkracht rond het middaguur maximaal Het verdient dan ook aanbeveling om dan de zon zoveel mogelijk te mijden Vroeger of later op de dag is de zonkracht stukken lager en kan men wat langer onbeschermd in de zon blijven Desondanks is het beter om uw huid te beschermen Smeren dus Actuele zonnekrachtmeting Maximum zonkracht Europa Fabels Onderstaand tref je enkele hardnekkige fabels over verstandig zonnen In de schaduw kun je niet verbranden Je bent in de schaduw weliswaar beter beschermd dan in de volle zon maar niet alle UV straling wordt tegengehouden Het is daarom ook in de schaduw belangrijk om jezelf goed in te smeren Hoe sterker de zonkracht is hoe meer UV straling de aarde bereikt en hoe minder bescherming de schaduw biedt Gebruik op een zomerse dag zelfs in de schaduw altijd een anti zonnebrandmiddel anders kun je verbranden Bij bewolking is het eveneens verstandig om dit te doen Het wolkendek filtert de UV straling gedeeltelijk maar het grootste deel van de straling komt nog steeds op de huid terecht Factor 20 biedt in Nederland voldoende bescherming tegen de zon Daar moet je in de zomer niet vanuit gaan Factor 20 geeft een gemiddelde bescherming maar is niet genoeg voor mensen met een licht huidtype Voor Nederlanders met huidtype I of II zeer lichte en lichte huid wordt om verbranding tegen te gaan minimaal beschermingsfactor 30 aangeraden Zo blijft de huid er ook langer mooi en jong uitzien Voor mensen met een donkere huid kan factor 20 wel voldoende zijn Elke twee uur smeren is alleen nodig als ik écht ga zonnen Smeer je altijd om de twee uur in ook als je niet urenlang op het strand gaat liggen of een terras

    Original URL path: http://www.bommeltje.nl/website/weerstation-grave/meteorologie/zonkracht/ (2016-04-30)
    Open archived version from archive

  • Zon, maan en sterren | Bommeltje.nl
    naar huis Maar vanaf nu zijn we eindelijk op weg naar de zomer met op 21 juni een nachtlengte van slechts 7 uren en 16 minuten en een daglengte van liefst 16 uren en 44 minuten De lente op 20 maart vormt daarvoor de aankondiging Het klinkt misschien vreemd maar volgens weerkundigen begon de lente al twee weken eerder op 7 maart Deze vreemde datum putten zij uit een studie van gemiddelde luchttemperatuur op het noordelijk halfrond waaruit blijkt dat de warmste dag van het jaar valt op 22 juli Die warmste dag van het jaar is dus eigenlijk hoogzomer en het begin van de zomer en het begin van de herfst zouden symmetrisch rond die datum moeten liggen op respectievelijk 7 juni en 6 september Op dezelfde manier beginnen de meteorologische winter en lente op respectievelijk 6 december en 7 maart Alleen op het zuidelijk halfrond lopen de weerkundige seizoenen meer met de kalender in de pas Door de overweldigende hoeveelheid oceaanwater daar die veel trager reageert op veranderingen in de hoeveelheid binnenvallende zonne energie dan een landoppervlak loopt de temperatuur er anderhalve maand achter op de zonnestraling De weerkundige begindata van de seizoenen op het zuidelijk halfrond zijn daardoor 21 maart 20 juni 19 september en 19 december Kalender De definitie van de jaargetijden zoals die op de kalenders zijn vermeld is ontleend aan de sterrenkunde Het astronomisch winterseizoen begint op de kortste dag als de zon recht boven de Steenbokskeerkring op het zuidelijk halfrond staat De winter loopt door tot de zon zich boven de evenaar bevindt en het voorjaar eindigt op de langste dag wanneer de zon boven de Kreefstkeerkring staat Op zijn beurt loopt de zomer door tot aan de herfstequinox en het najaar valt dan in het resterende deel van het jaar Velen geloven dat de begindata van de astronomische seizoenen zijn 21 december 21 maart 21 juni en 21 september Maar in werkelijkheid tolt de stand van de aardas in de ruimte rond en daardoor verschuiven de seizoenen Verantwoordelijk voor deze tolbeweging is de maan die de aardas eens in de 25 725 jaar onder een hoek van 23 5 graden met het baanvlak van onze planeet laat ronddraaien Als we die tolbeweging normaal op zijn beloop zouden laten zouden de seizoenen steeds vroeger beginnen met over 13 000 jaar het begin van de zomer in december en het begin van de winter in juni Om een toekomstige elfstedentocht in juli te vermijden zijn daarom schrikkeljaren ingevoerd zodat de kalender zoveel mogelijk in de pas blijft Door de schoksgewijze invoering van een extra dag om de vier jaar en een schrikkeleeuw om de 400 jaar zoals in 1600 2000 2400 etc valt het begin van seizoenen op een beperkt aantal data winter op 20 21 22 of 23 december lente op 19 20 of 21 maart zomer op 20 21 of 22 juni herfst op 21 22 23 of 24 september Nu we het toch over de beweging van de aarde door de

    Original URL path: http://www.bommeltje.nl/website/weerstation-grave/meteorologie/zon-maan-en-sterren/ (2016-04-30)
    Open archived version from archive

  • Poollicht of Noorderlicht ( Aurora Borealis ) | Bommeltje.nl
    het geval is dan wordt dat met ACTIVE aangegeven en wanneer het laatste het geval is dan komt er STORM te staan Als dan ook de Kp index boven de 6 a 7 Kp komt dan is er gerede kans om in Nederland poollicht waar te nemen Zonne Activiteit Monitor Zonne uitbarsting Geomagnetisch veld Actuele Kp index Real time grafieken Onderstaande grafieken tonen steeds links de data voor de afgelopen 2 en rechts van de afgelopen 24 uren De tijd wordt weergegeven in Zoulou GMT Tel er 1 uur bij voor de Nederlandse tijd 2 uur tijdens zomertijd Zonnewind afgelopen 2 uur Zonnewind afgelopen 24 uur 400 Normale snelheid 600 Hoge snelheid 900 Storm Zonnewind dichtheid afgelopen 2 uur Zonnewind dichtheid afgelopen 24 uur 1 Lage dichtheid 25 Matige dichtheid 40 Hoge dichtheid Zonnevlammen afgelopen 2 uur Zonnevlammen afgelopen 24 uur C Normale uitbarsting M Middelmatige uitbarsting X Grote tot extreme uitbarsting BZ richting magnetisch veld afgelopen 2 uur BZ richting magnetisch veld afgelopen 24 uur 0 Noordelijk 0 Zuidelijk 10 Matig zuidelijk 20 Sterk zuidelijk BT sterkte magnetisch veld afgelopen 2 uur BT sterkte magnetisch veld afgelopen 24 uur 5 Zwak magnetisch veld 15 Gemiddelde sterkte 25 Sterk magnetisch veldPrim 10 MeV Zonneprotonen afgelopen 2 uur Bron grafieken spacew com Waar is het poollicht te zien Onderstaande afbeelding klik voor vergroting geeft met de gekleurde waas aan waar het noorderlicht momenteel te zien is De ingetekende rode lijn bevindt zich op ongeveer 1000 km naar het zuiden en geeft aan hoe ver weg kijkers op de grond het poollicht bij goede omstandigheden nog zouden kunnen zien Omdat Nederland ten opzichte van de noordpool erg zuidelijk is gelegen zullen wij noorderlicht alleen laag aan de noordelijke horizon te zien krijgen Als de Kp waarde zie verderop dan ook nog eens boven de 6 a 7 Kp komt dan is de kans groot dat wij er ook van mee kunnen genieten Nederland ligt op de kaart aan de rechterkant in het midden Zonnevlekken Zonnevlekken zijn erg belangrijk voor het ontstaan van noorderlicht De geladen deeltjes die op aarde het poollicht doen ontstaan komen daar immers vandaan Onderstaande afbeelding toont het aantal aanwezige zonnevlekken met daaronder de status per zonnevlek De ene vlek is nu eenmaal actiever dan de andere en maakt diverse fases door In het schema daar weer onder kunt u zien wat de kleuren inhouden K Indexering Wil het in Nederland mogelijk zijn om noorderlicht te kunnen waarnemen afgezien van het feit dat het onbewolkt moet zijn is het nodig dat de Kp waarde zo hoog mogelijk wordt Waarden boven de 7 Kp zijn dan gewenst en hoe hoger des te beter Hoe noordelijker iemand zich op de aardbol bevind des te lager de Kp waarde mag zijn des te meer kans men heeft om poollicht te zien De actuele Kp waarde is af te lezen op onderstaand staatje Aanvullende informatie Blijf via Twitter op de hoogte van onze kansen op poollicht Praat mee via poollicht Kijk voor meer

    Original URL path: http://www.bommeltje.nl/website/weerstation-grave/noorderlicht/ (2016-04-30)
    Open archived version from archive

  • Optische verschijnselen | Bommeltje.nl
    Biljartnieuws Grave op Facebook Evenementen Oude afbeeldingen Oude gravures en etsen Pentekeningen Plattegronden Ansichten en foto s Oude ansichtkaarten van Grave Ansichten Graafse straatjes Ansichten Graafse instituten Oude ansichten in kleur Oude luchtfoto s van Grave Recente foto s Panoramatour Grave Ballonfestival Grave 2014 Ballonfestival Grave 2010 Vestingstedendagen 2002 Video s over Grave Gastenboek Weerstation Grave Actueel Weersverwachtingen Grave HWA Weersverwachting EWN Weersverwachting KNMI Verwachting YR NO Verwachting Flash Waterstanden Grave Verwacht en gemeten Trends en grafieken Weerkaarten Temperatuur 16 dagen Neerslag 16 dagen 10 meter wind 16 dagen Bodemdruk 16 dagen Contouren en temp 16 dagen Cape 16 dagen KNMI Meetstations Benelux Weernetwerk Europees Weernetwerk Aardbevingen Blikseminslagen Satellietbeelden Wolkenatlas Meteorologie Bliksem en onweersoorten Cursus Weerkunde Hoe voorspel je het weer Weeralarm Weerspreuken Windschalen Woordenboek Zonkracht Zon maan en sterren Poollicht of Noorderlicht Optische verschijnselen Halo s en regenbogen Halo s lichtverschijnselen aan de hemel Schaduweffecten Album Weer en wind Optics Wolken Onweer Lente Zomer Herfst Winter Zon maan en sterren Uw weerfoto s Webcams Lucht en scheepvaart Wat vliegt daar boven Grave Wat vaart daar op de Maas Wist U Datjes Weernieuws Lachen om het weer Gastenboek Extra Contactformulier Gastenboek Site updates Over Bommeltje nl Adverteren op Bommeltje nl Disclaimer Links Home Weerstation Grave Optische verschijnselen Optische verschijnselen Breking of terugkaatsing van zonlicht door zwevende ijskristallen veroorzaakt op verschillende plaatsen aan de hemel vaak relatief heldere vlekken zuilen cirkels of bogen Gemideeld kunnen in ons land om de andere dag dergelijke verschijnselen die men halo s noemt waargenomen worden Desondanks is dit prachtige natuurverschijnsel bij velen helaas onbekend Halo s en regenbogen Halo s lichtverschijnselen aan de hemel Schaduwoptics Het weer in hartje Grave Uw favoriet Welke van onderstaande maan displays is uw favoriete hemelfeest Supermaan niet alleen de grootste maan van het jaar maar ook nog eens super

    Original URL path: http://www.bommeltje.nl/website/weerstation-grave/optische-verschijnselen/ (2016-04-30)
    Open archived version from archive

  • Halo’s en regenbogen | Bommeltje.nl
    wolk van ijskristallen scheen Gelukkig had hij zijn camera bij zich en kunnen wij uit tweede hand eveneens getuige zijn van 13 of meer verschillende halobogen Indrukwekkend Lees voor een meer gedetaillerde omschrijving van halo s en alle verschijningsvormen het artikel van Kees Floor Halo s lichtverschijnselen aan de hemel Alle kleuren van de regenboog Een regenboog ontstaat wanneer een laagstaande zon tegen een waternevel aanschijnt Het verschijnsel doet zich voor als een spectrum van de basiskleuren die in elkaar overlopen en ziet eruit als een grote boog aan de hemel met zijn middelpunt recht tegenover de zon en een straal van ongeveer 42 graden De kleuren zijn van buiten naar binnen rood oranje geel groen blauw indigo en violet Is de waterdamp of druppels intensief en het licht sterk dan ontstaat soms een tweede boog op 50 graden met de kleuren in tegengestelde volgorde Ook maanlicht kan een regenboog veroorzaken Omdat de druppels rond zijn is ook de regenboog rond De boog kan ook in een fontein of in het water uit een tuinslang zichtbaar zijn De regenboog is altijd tegenover de zon te zien de zon in de rug dus In feite staat de waarnemer met de zon en het middelpunt van de regenboog op één lijn Afhankelijk van de omstandigheden kan de intensiteit van de kleuren van de regenboog onderling nogal verschillen evenals de breedte van de kleurbanden De kleurintensiteit en de breedte van de boog zijn afhankelijk van de grootte van de regendruppels Hoe groter de druppels des te smaller de regenboog maar ook des te sterker de kleuren in het algemeen zijn De grootste regenbogen zijn s ochtends vroeg of aan het einde van de middag te zien wanneer de zon laag staat Hoe lager de zon aan de hemel hoe meer van de regenboog te zien is Bij laagstaande zon is de regenboog een een halve cirkel Vanuit een vliegtuig kunnen we zelfs een volledige cirkel zien Overdag wanneer de zon hoger aan de hemel staat zien we hooguit een deel van de boog Hoe hoger de zon des te lager staat de regenboog en des te kleiner de cirkelboog die boven de horizon uitsteekt Vaak zien we slechts stukken van de boog omdat zich niet overal waar de regenboog zich zou kunnen voordoen druppels bevinden Af en toe herhalen de kleuren van de regenboog zich aan de binnenkant de boog lijkt dan in meerdere smalle bogen opgesplitst Soms zien we door dubbele terugkaatsing van zonlicht in druppels buiten de gewone regenboog nog een tweede zwakkere bijregenboog De kleuren staan in omgekeerde volgorde van de hoofdboog De bijboog staat een eindje buiten de gewone boog Tussen de beide bogen is de hemel donker de band van Alexander genoemd naar de Griekse filosoof Alexander van Aphrodisias rond 200 n Chr die dit verschijnsel als eerste beschreef Bij een glad wateroppervlak kan soms een extra boog ontstaan de spiegelboog Die ontstaat omdat het spiegelbeeld van de zon voor een extra regenboog aan de hemel zorgt Ook

    Original URL path: http://www.bommeltje.nl/website/weerstation-grave/optische-verschijnselen/halos-en-regenbogen/ (2016-04-30)
    Open archived version from archive

  • Halo’s – lichtverschijnselen aan de hemel | Bommeltje.nl
    hoeken van 60 graden 90 graden en 120 graden op De zijvlakken van de prisma s kunnen het opvallende licht terugkaatsen Daarnaast zal er ook licht invallen dat het kristal weer via een ander zijvlak verlaat Hierbij verandert de lichtbundel van richting omdat aan beide grensvlakken tussen ijs en lucht breking optreedt De hoek tussen de invallende en uittredende lichtbundel noemt men de deviatie Fig 7 ze hangt af van de invalshoek van de lichtbundel en de brekende hoek van het prisma Bovendien is ze afhankelijk van de kleur van het licht doordat de brekingsindex van ijs enigszins afhangt van die kleur zie Fig 7 Op deze kleurschifting berust de toepassing van prisma s voor het ontwerpen van spectra Kleurschifting door een prisma Het invallende witte licht wordt gebroken bij het invallen op het prisma en vervolgens opnieuw bij het uittreden Bij de breking treedt kleurschifting op doordat elke kleur zijn eigen brekingsindex heeft Figuur 7 De stralengang van licht door een prisma De figuur bevat een overzicht van de gebruikte begrippen uit de geometrische optica invalshoek i terugkaatsingshoek t en brekingshoek r worden gemeten ten opzichte van de normaal Tevens is de keurschifting aangegeven en de waarde van de brekingsindex n voor verschillende kleuren van het licht De kleurschifting is overdreven weergegeven Stralengang kleine kring of kring van 22 graden De bijzonnen van de kleine kring Voor de vorming van de kleine kring waren ijskristallen verantwoordelijk die zich in een willekeurige stand bevonden Vaak nemen de kristallen echter gemiddeld een vaste stand aan zoals aangegeven in Fig 3 Ze bevinden zich niet voortdurend in die stand maar schommelen er in meerdere of mindere mate omheen afhankelijk van de atmosferische omstandigheden In een onrustige luchtlaag met een harde onregelmatige wind kunnen alle mogelijke oriënteringen voorkomen Veel haloverschijnselen vereisen een min of meer vaste stand van de ijskristallen Dit geldt voor alle halo s die niet de vorm van een cirkel hebben met de zon als middelpunt De bijzonnen van de kleine kring zijn hiervan het meest bekende voorbeeld Het zijn heldere lichtvlekken die op dezelfde hoogte als de zon op de kleine kring liggen of iets daarbuiten Ze hoeven niet noodzakelijkerwijs beide tegelijk zichtbaar te zijn en de aanwezigheid van de kleine kring is niet vereist Deze bijzonnen behoren tot de kleurrijkste haloverschijnselen De bijzonnen ontstaan in plaatjes die zich ongeveer in de stand van Fig 3a bevinden Als de zonshoogte 0 graden bedraagt verloopt de stralengang als in Fig 7 De waarnemer ziet de zon maar ook de bijzon en dus de wolk waarin debijzon wordt gevormd op de horizon Het vlak van tekening van Fig 7 is nu het horizontale vlak waarin zich waarnemer zon en de bij de vorming van de bijzon betrokken plaatjes bevinden De invalshoek hangt af van de stand van een plaatje in het horizontale vlak de deviatie volgt uit Fig 5 We zien nu door de vaste stand van de ijs kristallen de lichte vlekken alleen op de hoogte van de zon en niet zoals bij een willekeurige stand van de ijskristallen overal op een afstand van 22 graden van de zon De afstand tot de zon wordt ook nu bepaald door de kleinste waarde van de deviatie die uit de grafiek van Fig 5 is af te lezen Hieruit kunnen we ook de maximale lengte van de staart gevormd door lichtstralen die meer dan het minimum worden afgebogen aflezen deze is gelijk aan het verschil tussen de grootste en de kleinste waarde van de deviatie dus ruim 20 graden Wanneer de zon boven de horizon staat bevinden de lichtstralen zich niet langer in het vlak van tekening van Fig 7 Het gevolg is dat de deviatie grotere waarden aanneemt Hierdoor wordt de afstand tussen de zon en de bijzonnen groter Hoe hoger de zon staat des te groter wordt ook de kleinste waarde van de deviatie en daarmee dus ook de afstand tussen zon en bijzon zie Tabel 1 Theoretisch is de grootste waarde voor de afstand zon bijzon 50 graden Deze waarde wordt bereikt bij een zonshoogte van ruim 60 graden De staart is dan ook helemaal verdwenen Er zijn echter weinig waarnemingen beschikbaar voor zonshoogten van meer dan 40 graden omdat de bijzonnen lichtzwakker worden naarmate de zon hoger staat De vaste stand van de bij de bijzonnen betrokken ijskristallen veroorzakt ook de grote kleurrijkdom van de bijzonnen Alle lichtstralen maken dezelfde hoek met het vlak van tekening van Fig 7 Een naar verhouding groot gedeelte van het invallende licht wordt dan onder de minimale hoek afgebogen zodat veel licht van één kleur van een klein gebied aan de hemel lijkt te komen Bij de kleine kring is dat een veel geringer gedeelte omdat het zonlicht onder allerlei hoeken met het vlak van tekening van Fig 7 invalt Computersimulatie van bijzonnen links en rechts van de zon De bijzonnen hebben een staart die van de zon af wijst De omhullende halo Een ander haloverschijnsel dat een vaste stand van de bij de vorming betrokken ijskristallen vereist is de omhullende halo Deze ontstaat wanneer zuiltjes zich in de stand van Fig 9 bevinden of een van de standen die door draaiing op de aangegeven manier verkregen kan worden Een zuiltje in het vertikale vlak door de waarnemer en de zon met de lengterichting loodrecht op dat vlak veroorzaakt breking van de lichtstralen als in Fig 7 Daardoor verwachten we recht boven en recht onder de zon lichte vlekken op de plaats van de kleine kring Voor zuiltjes in andere standen en of buiten dat vlak maken de lichtstralen een hoek met het vlak van tekening van Fig 7 Bij de bijzonnen zagen we reeds dat dan de kleinste waarde voor de deviatie toeneemt De lichtvlekken hebben dan ook een afstand van meer dan 22 graden tot de zon en de omhullende halo bevindt zich dus buiten de kleine kring De plaats waar een gebroken lichtstraal wordt waargenomen hangt nu zowel van de zonshoogte als van de stand van het zuiltje af De resulterende vorm met de bijbehorende lichtsterkten is te berekenen en is weergegeven in Fig 8 voor verschillende zonshoogtes Waar mogelijk is de horizon aangegeven de gedeeltes onder de horizon zijn alleen zichtbaar vanaf bergtoppen of vanuit vliegtuigen Bij zonshoogtes tot 30 graden zien we twee afzonderlijke bogen de boven en de benedenraakboog aan de kleine kring Boven de 30 graden vloeien de beide raakbogen in elkaar over en gaan geleidelijk over in een min of meer ellipsvormige kromme de omhullende of omgeschreven halo Bij een zonshoogte van 70 graden valt deze halo samen met de kleine kring Voor zonshoogtes tussen de 30 graden en de 40 graden is de lichtsterkte op de hoogte van de zon zo gering dat de omhullende halo daar nauwelijks waarneembaar is Bij geringe zonshoogtes bevindt zich vaak een lichtsterke van de zon af gerichte witte sluier bij deze halo Men kan die vergelijken met de staart van de bijzonnen Dit haloverschijnsel is gewoonlijk niet erg kleurrijk meestal is alleen een naar de zon gerichte rode of roodachtige binnenrand aanwezig Figuur 8 De kleine kring en de omhullende halo bij verschillende zonshoogten van links af 10 35 40 50 60 70 80 en 90 graden Bovenraakboog kleine kring De Bilt Onderraakboog kleine kring Jistrum Figuur 10 Stralengang grote kring of kring van 46 graden De grote kring Tot nu toe bespraken we alleen halovormen die ontstonden door breking van zonlicht in ijsprisma s met een brekende hoek van 60 graden In Fig 4 werd reeds aangegeven dat we ons in regelmatige zeshoekige kristallen ook prisma s met brekende hoeken van 90 graden en 120 graden kunnen denken We kunnen ons afvragen of dergelijke prisma s aanleiding geven tot vergelijkbare haloverschijnselen Voor wat betreft de brekende hoek van 120 graden kunnen we kort zijn Omdat er totale terugkaatsing optreedt kan door een dergelijk prisma geen licht vallen op de manier van Fig 7 De grootste waarde van de brekende hoek waarvoor er nog net een gebroken lichtstraal uit het prisma treedt bedraagt 99 50 Dit houdt in dat prisma s met een tophoek van 90 graden wel licht doorlaten De minimumdeviatie van rechthoekige prisma s bedraagt ongeveer 46 graden Fig 10 Bij een willekeurige stand van de ijskristallen kan op dezelfde manier als bij de kleine kring de grote kring of kring van 46 graden ontstaan Het is een cirkel met de zon als middelpunt en een straal van 46 graden die lichtzwakker is dan de kleine kring Meestal zijn alleen gedeeltes zichtbaar De binnenrand is rood van kleur evenals bij de kleine kring terwijlook weer andere kleuren kunnen voorkomen De kring van 46 graden komt veel minder vaak voor dan die van 22 graden De bijbehorende bijzonnen worden haast nooit waargenomen omdat voor het ontstaan hiervan zeldzame samengestelde kristallen nodig zijn Wel regelmatig waargenomen wordt de bovenraakboog aan de grote kring De verklaring en de verandering van de vorm van deze boog met de zonshoogte verlopen ongeveer analoog aan die van de raakboog aart de kleine kring Gang van de lichtstralen bij de vorming van halo s zoals aangegeven Bijzonnen en circumzennitale boog komen vaak gelijktijdig voor omdat ze veroorzaakt worden door dezelfde ijskristallen in dezelfde stand De circumzenitale boog De bovenraakboog van de kring van 46 graden onderscheidt zich meestal weinig van de zeer kleurrijke en lichtsterke circumzenitale boog Dit is een gedeelte van een horizontale cirkel om het zenit theoretisch maximaal een halve cirkel maar gewoonlijk is er niet meer dan 1 4 cirkel te zien De bolle kant is naar de zon gekeerd en rood de binnenkant is violet Circumzenitale boog De Bilt De boog ontstaat in plaatjes die alle precies in de stand van Fig 3a staan De zonshoogte bepaalt de invalshoek en met de brekingswetten is de deviatie te berekenen Alleen voor een zonshoogte van 22 graden raakt de circumzenitale boog aan de grote kring omdat bij de dan optredende hoek van inval de deviatie minimaal is Bij andere zonnestanden ligt de boog iets boven de grote kring Bij zonshoogten van meer dan 32 graden verdwijnt de boog omdat dan in het ijsprisma totale terugkaatsing optreedt In de praktijk is hij alleen bij lage zonnestanden van de bovenraakboog aan de grote kring te onderscheiden Op dezelfde wijze kan ook aan de onderzijde van de grote kring de zgn circumhorizontale boog ontstaan die op zijn beurt moeilijk te onderscheiden is van de onderraakboog aan de grote kring Door de hoge zonnestand die vereist is zijn deze bogen in ons land hoogst zeldzaam Circumzenitale boog en zonshoogte Kringen met ongewone straal Eveneens zeer zelden worden kringen om de zon waargenomen met andere stralen dan 22 graden of 46 graden Men spreekt dan van kringen met ongewone straal Ze komen vaak met meerdere tegelijk voor Hun stralen lopen uiteen van 6 35 graden De kringen ontstaan op dezelfde manier als de kleine en de grote kring De vorm van de benodigde ijskristallen wijkt echter af van die in Fig 3 Een voorbeeld geeft de figuur hieronder In dergelijke kristallen komen brekende hoeken voor met andere waarden dan de in Fig 4 getoonde De bijbehorende minimumdeviaties komen weer overeenmet de stralen van de kringen Voorbeelden van een ijskristal zoals betrokken bij kringen van ongewone straal De bijzonnenring De halo s die tot dusver beschreven werden vonden alle hun oorzaak in de breking van licht in ijsprisma s Er bestaan echter ook haloverschijnselen die door terugkaatsing veroorzaakt worden Een voorbeeld hiervan is de bijzonnenring ook wel parhelische ring of horizontale cirkel genoemd met de maan als lichtbron de bijmanenring of paraselenische ring Figuur 11 Bij de vorming van de bijzonnenring zijn verscheidene stralengangen mogelijk gekenmerkt door een of meer reflecties tegen kristalwanden Omdat bij terugkaatsing geen kleurschifting optreedt is deze ring wit van kleur Als hij volledig ontwikkeld is heeft de ring de vorm van een band die evenwijdig aan de horizon loopt op de hoogte van en door de zon Hij wordt veroorzaakt door terugkaatsing van zonlicht tegen vertikale zijvlakken van plaatjes of zuiltjes De stralengang is weergegeven in Fig 11 Omdat het spiegelend oppervlak vertikaal is maar overigens alle standen kan aannemen ziet een waarnemer de horizontale cirkel op dezelfde hoogte als de zon In alle richtingen komt het spiegelbeeld van de zon dus tot stand althans voor zover zich in die richtingen vanuit de waaruemer bezien geschikte ijskristallen bevin den Dit behoeft natuurlijk niet altijd het geval te zjjn zodat de ring ook gedeeltelijk kan voorkomen De bijzonnenring dankt zijn naam aan de bijzonnen o a die van 22 graden en 46 graden die op de plaats van deze ring kunnen voorkomen Zeer zelden staat recht tegenover de zon de tegen zon als een witte wazige lichtvlek op de ring Links bijzonnenring De Bilt Midden onderzon en onderbijzon Rechts Omhullende halo en kruis waargenomen door Albert Tissandier tijdens een ballonvlucht van Parijs naar Arachon maart 1875 Onderzon zuil en kruis Stelt U zich voor dat U zich in een vliegtuig bevindt met onder U wolken die bestaan uit een groot aantal plaatjes U kijkt in de richting van de laagstaande zon waarvan het licht wordt weerspiegeld door de volkomen horizontale zeshoekige bovenvlakken van de plaatjes Hierdoor zoudt U behalve de zon ook een spiegelbeeld van de zon waarnemen Als de plaatjes enigszins om hun evenwichststand heen en weer schommelen wordt het spiegelbeeld groter vooral in vertikale richting Een dergelijke lichtvlek die zich even ver onder de horizon bevindt als de zon erboven noemt men een onderzon Het verschijnsel kan vanuit vliegtuigen of vanaf bergtoppen worden waargenomen Naarmate de plaatjes bij hun schommelende beweging verder uit hun evenwichtsstand geraken wordt de vorm van de weerspiegeling langgerekter Op den duur ontstaat de zuil een vertikale lichtstreep of lichtpluim die zowel boven als onder de zon kan worden waargenomen Hij heeft dezelfde kleur als de zon wit maar vaak ook oranje of rood bij de lage zonnestanden waarbij hij het meest wordt waargenomen Menno Hoekstra fotografeerde op 21 januari 2002 in Lillehammer een halo met twee bijzonnen Op dat moment er uit de vrijwel wolkenloze hemel kleine vlokjes poolsneeuw naar beneden Tevens waren er condensstrepen van vliegtuigen en enkele licht wolken boven de horizon zichtbaar Lichtzuil boven de zon op 16 maart 2003 gefotografeerd door Jasper Schweppe Complexe halo precies op de geografische Zuidpool in Antarctica met circum zenitale boog en de bogen van Parry en Tape Foto G Können 2 januari 1998 De zuil kan behalve door plaatjes ook gevormd worden door zuiltjes die zich in eern stand als getoond in figuur 3 midden bevinden In ieder geval moeten op deze manier de zuilen bij hogere zonnestanden worden verklaard omdat plaatjes dan niet meer tot de vorming van een zuil in staat zijn Komt de zuil tegelijk voor met een gedeelte van de bijzonnenring dan zien we een kruis door de zon Aan dit haloverschijnsel werd in het verleden bijzondere symbolische betekenis gehecht Een versterking van de lichtsterkte van de zuil kan plaatselijk optreden bijv door een toevallig voorbijtrekkende veel dichtere cirruswolk Het zonlicht wordt daar sterker teruggekaatst dan elders het geval is zodat het lijkt alsof er twee zonnen aan de hemel staan Men spreekt dan van dubbele zon Frequentie van haloverschijnselen De meeste van de beschreven haloverschijn selen kunnen regelmatig worden waargenomen We beschikken over getallen voor het gemiddeld aantal dagen per jaar waarop een bepaald haloverschijnsel in ons land kan worden gezien Deze staan vermeld in Tabel 2 samengesteld op grond van waarnemingen verricht tussen 1918 en 1953 In die tijd was er in ons land een uitgebreid net van vrijwillige waarnemers gevestigd Daardoor ontstond een verzameling waarnemingsgegevens die uniek is in de wereld Bij de verklaring van haloverschijnselen moet men rekening houden met de in de tabel vermeIde resultaten Zo mogen halo s die regelmatig voorkomen geen zeldzaam gevormde ijskristallen of unieke atmosferische omstandigheden vereisen en omgekeerd De kleine kring die zeer vaak voorkomt stelt dan ook geen hoge eisen zowel plaatjes als zuiltjes voldoen en omdat deze kristallen willekeurige standen mogen innemen behoeft de atmosfeer ook niet rustig te zijn Men kan zich afvragen waarom de kleine kring dan niet in alle ijswolken voorkomt Dat komt doordat niet alle ijsbestanddelen een geschikte vorm hebben Sneeuwsterretjes en bolvormig samengevoegde kristallen breken het licht niet als een prisma Bij te kleine ijskristallen dooft buiging de haloverschijnselen uit Bovendien verdampen de hoeken van de ijsprisma s het eerst zodat afgeronde vormen ontstaan en de ijskristallen in deze wolken niet langer als prisma fungeren Haloverschijnselen die minder dan 5x per jaar voorkomen werden niet in de tabel opgenomen De meeste besproken haloverschijnselen zijn met enkele andere samengevat in Fig 1 Ze worden weergegeven door een punt of een kromme die aangeeft waar de lichtsterkte van het betrokken haloverschijnsel het grootst is De natuur verschaft ons echter een zo grote rijkdom aan haloverschijnselen dat niet naar volledigheid gestreefd kon worden Hiervoor raadplege men de in de literatuur genoemde boeken van Visser of Tricker Halofamilies Sommige haloverschijnselen vertonen zich vaak gelijktijdig aan de hemel Een voorbeeld hiervan is de circumzenitale boog en de bijzonnen aan de kleine kring Men spreekt in zo n geval van verwante halo s of van halofamilies De verklaring wordt gevonden in het feit dat ze onder dezelfde omstandigheden ontstaan in ons voorbeeld bij aanwezigheid van zwevende plaatjes in de stand van Fig 3a Het verschaft tevens een extra mogelijkheid om de bovenraakboog van 46 graden en de circumzenitale boog te onderscheiden als er tevens bijzonnen voorkomen mag men wel aannemen dat men te doen heeft met een circumzenitale boog Het waarnemen van halo s Om vaak halo s te zien moet men uiteraard vaak naar de lucht kijken Kijk echter nooit in de zon het is onaangenaam slecht voor de ogen en men wordt verblind Het beste kan men de hand voor de zon houden of op een zodanige plaats gaan staan dat de zon achter een boom een schoorsteen of de punt van een dak verdwijnt Het zoeken naar haloverschijn selen heeft alleen zin als er geschikte bewolking aanwezig

    Original URL path: http://www.bommeltje.nl/website/weerstation-grave/optische-verschijnselen/halos-lichtverschijnselen-aan-de-hemel/ (2016-04-30)
    Open archived version from archive



  •